B4F B4F
afbeelding van Jean-Louis HUBERMONT

INFOFICHE 1 – Het certificeringsproces integreren, de hele levensduur van een project lang

Jean-Louis HUBERMONT
12 apr 2016

De aanwerving van een duurzaamheidsspecialist: hoe VROEGER, hoe beter

Op het milieuproces van een project moet vanaf de plannings- of ontwerpfase van het project worden geanticipeerd. De strategische keuzes die eruit voortvloeien hebben immers tal van gevolgen voor:

  • de samenstelling van het team,
  • het concept van het project,
  • en het globale budget.

Zoals uit het onderstaande schema blijkt, moet dus zo vroeg mogelijk een duurzaamheidsspecialist worden aangeworven, zodat de kenmerken van duurzaam bouwen op optimale wijze kunnen worden geïntegreerd.

Gezien zijn grondige kennis ter zake zal de specialist:

  • de ontwerpers tijdens de verschillende fases van het project  begeleiden
  • de ontwerpteams challengen
  • advies verlenen en helpen duurzame keuzes te maken
  • een visie en een algemene externe kijk geven
  • vasthouden aan een richtsnoer
  • de geleverde inspanningen objectiveren via een certificering

Afhankelijk van de verwachtingen van de bouwheer kan het milieuproces via een Breeam-, Leed- of HQE-certificering worden geobjectiveerd. In dit geval heeft de specialist de pet op van Breaam AP, Leed AP, HQE-referent, …

de integratie van een certificeringsproces VOOR EEN BOUW-/RENOVATIEPROJECT

Om een "duurzaam gebouw"-certificaat te verkrijgen, is het belangrijk dat wordt geanticipeerd onder begeleiding van de duurzaamheidsspecialist. Het onderstaande schema toont de verschillende acties die de bouwheer en de ontwerpers moeten nemen volgens de grote projectfases, van de planning tot inbedrijfstelling.

Plannings- en voorontwerpfase

Van bij het begin van het project is het van fundamenteel belang dat het passende referentiekader voor de certificering wordt gekozen, afhankelijk van het type project, de plaats van het project, de doelstellingen en de aandachtsvelden van de bouwheer, de gebruikers voor wie het bestemd is ... Er zijn verschillende families referentiekaders op de markt (Breeam New Construction, Breeam Refurbishment, Leed Buiding Design & Construction, …) die in de volgende infofiche zullen worden doorgelicht. Na een korte voorstelling van het project en de daaraan verbonden doelstellingen kan de duurzaamheidsspecialist het projectteam adviseren omtrent het meest aangewezen referentiekader.

In hetzelfde stadium laat de bouwheer ook weten welke globale score (bijvoorbeeld Good, Very Good, …) hij beoogt. De duurzaamheidsspecialist en alle ontwerpers zullen de haalbaarheid ervan doorlichten. De ervaring van de specialist zal de ontwerpers helpen bij het halen van de beste score door bepaalde keuzes/investeringen, afhankelijk van de moeilijkheidsgraad en de beste kosten/batenverhouding. Pas als alle criteria van de gekozen certificering de revue zijn gepasseerd en uitvoerig zijn uitgelegd, zal het team de criteria die voor dit project moeten worden gevolgd, activeren.

De vaste wil om ambitieuze scores te behalen, zal in de hand worden gewerkt als het initiatief tot het certificeringsproces tijdens de planningsfase wordt genomen. Alle certificeringen zetten ertoe aan om alle specialisten van bij het begin van het project samen rond de tafel te brengen en om de haalbaarheidsstudies te verrichten vóór het project te ver gevorderd is waardoor de keuzes beperkter zouden zijn.

Een voorbeeld:

Afhankelijk van de gewenste score en de weerhouden targets zal de duurzaamheidsspecialist u helpen bij het bepalen van de studies en van de deskundigen die eventueel noodzakelijk zijn. Hierna zetten we de acties en studies die moeten worden verricht op een rijtje vanaf de plannings- en voorontwerpfase:

  • de samenstelling van een interdisciplinair bouwteam met specialisten akoestiek, biodiversiteit van bij het begin van het project;
  • de strategische bouwkeuzes op basis van een globale bouwkkostenn analyse over de levensduur van het gebouw (Life Cycle Cost);
  • de optimisering van de daglichtinval en de impact ervan op het gevelontwerp en de kunstlichtsturing;
  • de integratie van het begrip "toegankelijkheid voor allen" en de aanzienlijke impact ervan op het ontwerp;
  • uitvoer van een haalbaarheidsstudie met betrekking tot de hernieuwbare energiebronnen;
  • uitvoer van een liftverkeerstudie;
  • de raadpleging van de toekomstige gebruikers, om rekening te houden met hun behoeften;
  • het opstellen van een binnenluchtkwaliteitsplan aan de hand waarvan de ventilatiestrategie en gezondheidscriteria (VOC-, formaldehydegehalte…) en comfortcriteria (CO2-concentratie) van de gebruikers kunnen worden bepaald;
  • het opstellen van een mobiliteitsplan om de lay-out van de toegangswegen voor voertuigen, leveringen, fietsers en voetgangers, en de parkeercapaciteit, … behoorlijk te bepalen;
  • de begeleiding van de het ontwerpteam door een duurzaamheidsspecialist (Breeam AP, Leed AP, …)

Uitvoeringsdossier

Tijdens deze uiterst belangrijke fase zullen de ontwerpers de milieukeuzes die tijdens het voorontwerp zijn geactiveerd concretiseren. Begeleiding door een specialist bij het opstellen van het uitvoeringsdossier betekent dat men er zeker van kan zijn dat de criteria die tijdens de voorontwerpfase zijn weerhouden, goed worden geïmplementeerd. Hij kan tevens zijn mening geven over de studies die zijn verricht en zal de ontwerpers advies verstrekken omtrent de best mogelijke keuzes.

Het is doorgaans aan het eind van deze fase dat de eerste stap in de certificering door de specialist plaatsvindt. Hij stelt een tussentijds verslag op nadat hij de bewijzen die de verschillende tussenkomende partijen hebben overgemaakt (bestekken, plannen, studies, intentieverklaringen, contracten …), heeft nagekeken.

Een voorbeeld:

Als de criteria voor zuinig watergebruik tijdens de voorontwerpfase zijn weerhouden, zal de duurzaamheidsspecialist de bestekken "sanitair" opnieuw doorlezen en de sanitaire schema's analyseren, om na te gaan of deze punten in het ontwerp van het gebouw zijn opgenomen en begrijpelijk zijn voor de algemeen aannemer.

Bouw

Bij alle - zelfs geringe - wijzigingen aan het project (bijvoorbeeld bij de validering van de sanitaire uitrustingen) is het uiterst belangrijk dat de ontwerpers en/of de algemene aannemer de beoogde doelstelling niet op losse schroeven zetten. Daarom blijft de duurzaamheidsspecialist tijdens de bouwfase lang beschikbaar om vragen te beantwoorden. De kans is dan groter dat de in de ontwerpfase weerhouden criteria goed in acht worden genomen.

Een voorbeeld:

De milieukwaliteit van een bouwproject is zowel afhankelijk van het architecturale ontwerp, het technische ontwerp en de management tijdens de werkzaamheden. Het milieu- en maatschappelijke gedrag van de algemene aannemer moet dus noodzakelijk deel uitmaken van het project met de implementering van een milieubeheersysteem (MBS) op de bouwplaats. Deze voorschriften worden over het algemeen opgenomen in het bestek. De duurzaamheidsspecialist onderwerpt de bouwplaats daarom regelmatig aan een audit, waarbij de naleving van de milieubeheercriteria op de bouwplaats wordt doorgelicht.

Oplevering

Na oplevering stelt de specialist het eindverslag op, nadat hij heeft nagegaan of de weerhouden doelstellingen wel degelijk zijn verwezenlijkt. Hiertoe verricht hij een audit in situ en ziet hij de opleveringsverslagen, de productinformatiebladen, de "as-built” plannen, … na

Een voorbeeld:

De specialist zal aan de hand van de processen-verbaal van oplevering nagaan of alle technische installaties in gebruik zijn genomen en in bedrijf zijn gesteld onder nauw toezicht van de ontwerpers, om zich ervan te vergewissen dat de installaties behoorlijk zijn geïnstalleerd en de parameters correct zijn bepaald met het oog op de beste prestaties.